Sztuk Mistrzowie w Małej Galerii MDK

Rozpoczynamy cykl prezentacji artystów pochodzących z Augustowa, mieszkających i tworzących w nim, jak również osób jedynie wystawiających tu swoje prace – zarówno z Polski, jak i z zagranicy.
Tych nieżyjących i żyjących, którzy swym artyzmem we wszelkich dziedzinach sztuki, przyczynili się do promocji miasta. Sztuki - rozumianej poprzez malarstwo, grafikę, fotografię, rzeźbę, tkaninę, witraże, instalację, ceramikę, rysunek.

Dziękujemy za pomoc przy opracowaniu artykułu: pani Józefie Drozdowskiej, Muzeum Ziemi Augustowskiej pani Anna Guzewicz, Miejskiej Bibliotece Publicznej. Wykorzystano materiały prasowe, zdjęcia prac malarskich, które zostały podarowane przez p.Irenę Krzywińską Muzeum i Bibliotece oraz prac, które znajdują się w zbiorach prywatnych.
Zdjęcie malarki autorstwa J. Drozdowskiej, archiwum APK.

Cykl obrazów "Rolnicy" powstał dla Społecznego Muzeum za sprawą pana Stanisława Ostrowskiego i samej autorki obrazów, 1972 r.

Cykl kilkunastu obrazów - "Kanał Augustowski dawniej i dziś" powstał z inicjatywy pani Ireny Cudnik w 1973 r., która to wystawa mieściła się w Muzeum Historii Kanału Augustowskiego przy ul. 29 Listopada.

Irena Krzywińska

Augustowska malarka Irena Jadwiga Krzywińska, większości była znana pod jednym imieniem, urodziła się 7 marca 1922 roku w Augustowie. Zmarła w swoim rodzinnym mieście 27 kwietnia 2017. Augustowianka. Artystka malarka i poetka. Miłośniczka Augustowa. Sybiraczka. Bibliotekarka.
Przed II wojną światową była uczennicą augustowskiego Gimnazjum im. Grzegorza Piramowicza. W czasie wojny wraz z rodziną została wywieziona przez władze sowieckie na Syberię. Po powrocie z zsyłki dokończyła gimnazjum i zajęła się m.in. pracą bibliotekarską. Za namową siostry, zainteresowania twórcze przejawiała już jako mała dziewczynka, zdecydowała się na studia artystyczne, które ukończyła w 1956 roku na Wydziale Malarstwa Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Była członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. Uprawiała malarstwo sztalugowe: olej na płótnie, akryl oraz akwarelę, rysunek tuszem i fotografię.
Tematem prac była przyroda, w tym kwiaty, krajobraz (ze szczególnym uwzględnieniem Augustowszczyzny), architektura i historia (m.in. namalowała cykl obrazów o Powstaniu Warszawskim oraz portretów postaci historycznych, w tym polskich oficerów i poetów czasu wojny). Dużo miejsca poświęciła sztuce religijnej. Malowała też obrazy abstrakcyjne. Uczestniczyła w wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych, w kraju jak i poza jego granicami, m.in. w RFN i Anglii. Jej prace znajdują się w zbiorach prywatnych w Polsce oraz w wielu innych krajach europejskich, azjatyckich, afrykańskich i amerykańskich, a także w różnych instytucjach, chociażby w Muzeum Narodowym, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie i Białymstoku, w Centrum Zdrowia Dziecka, w kościołach, szkołach i bibliotekach. Muzeum Ziemi Augustowskiej podarowała cykle obrazów poświęconych Kanałowi Augustowskiemu i pracom rolniczym. Była laureatką nagród artystycznych, w tym wielokrotną na obraz o tematyce misyjnej. Ceniła również wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie Plastycznym „O paletę Brata Alberta” w Puławach. Obrazami i rysunkami ilustrowała książki własnego autorstwa. Rysunki Jej ukazywały się również na łamach „Przeglądu Augustowskiego” i „Wspólnoty” − dodatku do diecezjalnego miesięcznika „Martyria”.
Wiersze zaczęła pisać na czwartym roku studiów. Była też autorką drobnych utworów prozatorskich. Swoją twórczość publikowała w czasopismach, almanachach, katalogach wystaw, tomikach zbiorowych i antologiach. Pierwszy swój tomik poświęciła zachowanemu jedynie w pamięci i na fotografiach miastu swego dzieciństwa – Augustowowi. Ukazał się on w 1991 roku w Niezależnej Oficynie Wydawniczej w Łodzi. Miałam przyjemność pisać o nim w 3 numerze pierwszej edycji „Przeglądu Augustowskiego” z tegoż roku. Opublikowała następujące książki:

  • Mała epopeja. Łódź, 1991 [tomik wierszy]
  • Pejzaże duszy. Augustów, [1993] [tomik wierszy]
  • Słowa pod wiatr. Augustów, 1994 [tomik wierszy]
  • Zamyślenia: proza i poezja 1994-1996. Suwałki, 1996
  • Wiersze i poematy: 1996-1997 r. Augustów, 1997
  • Mała epopeja: Augustów lat 20-tych i 30-tych. Augustów, 1998 [tomik wierszy]
  • Pośród życia. Suwałki, 1998 [tomik wierszy]
  • To co istotne. Augustów, 1998 [tomik wierszy]
  • Pół żartem i serio. [Augustów], 1999 [tomik wierszy]
  • Kolor i słowo: utwory 1999-2000. Augustów, 2000 [tomik wierszy]
  • Poziom i pion. Augustów, 2000 [tomik wierszy]
  • Nowe ballady i stare romanse. Augustów, 2001 [tomik wierszy]
  • Wiersze ulotne. Augustów, 2001
  • „Róże i kolceˮ. Augustów, Augustów, 2002 [tomik wierszy]
  • Światłocienie. Augustów, 2002 [tomik wierszy]
  • „Ergoˮ: poezje – 2003 r. Augustów, 2003 [tomik wierszy]

Na tomik „Zamyślenia”, wydany w 1996 roku pod redakcją Janusza Kopciała w suwalskim Wydawnictwie Hańcza, składa się cykl wierszy noszący ten sam tytuł poprzedzony cyklem prozy „Garść wspomnień”. Prozę tę napisała na zjazd koleżeński w czerwcu 1994 roku. Książka „Pośród życia”, opublikowana dwa lata później w Suwałkach w Wydawnictwie Zbigniewa J. Filipkowskiego, jest dokonanym przez Tomasza Bendiga wyborem wierszy poetki, poprzedzonym jego wstępem. Tom ilustrują reprodukcje obrazów artystki. Wśród prac zbiorowych chciałabym wspomnieć następujące książki: „A duch wieje kędy chce… Almanach poezji religijnej” w opracowaniu Mariana Stanisława Hermaszewskiego (Lubin, 1994), „Najprostsze słowa” − zbiorowy tomik wydany w 2000 roku przez Augustowski Klub Literacki działający przy Spółdzielni Mieszkaniowej i antologię wierszy „Tam prosto do Augustowa” powstałą pod red. Zbigniewa Fałtynowicza w 2007 roku z okazji 450-lecia nadania praw miejskich naszemu miastu.
Irena Krzywińska była również zaangażowana w różne prace na rzecz Kościoła. Prowadziła niedzielny różaniec w kościele swojej parafii pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, tworzyła i kierowała biblioteką parafialną, czynnie uczestniczyła w Dniach Kultury Chrześcijańskiej.
O Irenie Krzywińskiej, która sławiła Augustów pędzlem i piórem, pamiętano w naszym mieście. Miała tutaj swoje wystawy artystyczne. Z okazji 40-lecia pracy twórczej artystki w Miejskim Domu Kultury w Augustowie można było oglądać Jej wystawę zatytułowaną „Portrety”. Wernisaż zorganizowano 20 lipca 1996 roku, zaś 28 lipca w tymże MDK odbyła się promocja książki „Zamyślenia”. W lipcowym „Przeglądzie Augustowskim” z tegoż roku ukazał się tekst „40 lat z paletą” autorstwa niżej podpisanej. Po ukazaniu się wyboru wierszy pt. „Pośród życia”, w Liceum Ogólnokształcącym im. Grzegorza Piramowicza w Augustowie, uroczysty wieczór poetycki poprowadził Tomasz Bendig. W kilka lat później, na 75-lecie szkoły, w sali teatralnej zorganizowano wystawę malarską Ireny Krzywińskiej. W 2006 roku artystka została odznaczona medalem „Za zasługi dla miasta Augustowa”. Jej obrazy posiadają miejscowe instytucje, w tym wspomniane już Muzeum Ziemi Augustowskiej i tutejsze biblioteki. W kościele pw. Matki Boskiej Częstochowskiej można oglądać obraz „Głowa Chrystusa w koronie cierniowej”. 18 stycznia 2015 roku w Filii nr 2 Miejskiej Biblioteki Publicznej APK (podczas II Niedzielnych Pogwarek Poetyckich przy Herbatce) przypomniano Jej twórczość literacką. Utwory autorki zaprezentował wówczas bratanek artystki Wojciech Krzywiński. Miejmy nadzieję, że kolejne pokolenia augustowian będą również pamiętać osobę Pani Ireny, Jej dokonania artystyczne i zaangażowanie religijne oraz społeczne.

Opracowała Józefa Drozdowska
[Tekst ukazał się 2.05.2017 na portalu Augustow24.pl i został przedrukowany w wydawanym przez Nauczycielski Klub Literacki w Białymstoku kwartalniku „Najprościej” nr 2 (116) z 2017, s. 40-41].

Aleksander Frąckiewicz

Urodził się w 1907 r. w Wiłkomierzu, na terenie dzisiejszej Litwy. Tam ukończył szkołę podstawową i średnią. Szczególne uzdolnienia przejawiał w przedmiotach humanistycznych i plastyce. Studiował w Warszawie polonistykę, a następnie w Kownie historię i jako wolny słuchacz sztuki piękne. Z okresu międzywojennego pochodzą pierwsze akwarele, z których nieliczne zachowały się do dzisiaj.
II wojnę światową przeżył w Wiłkomierzu. Tam pracował jako sprzedawca, później jako księgowy. Każdą sprzyjającą chwilę w tych trudnych czasach poświęcał na szlifowanie swego niewątpliwego talentu malarskiego. W 1941 r. ożenił się z największą i jedyną miłością swego życia, Haliną. Dzięki dobrej znajomości języka niemieckiego, uciekł z transportu. Po ucieczce ukrywał się aż do wyzwolenia przez armię sowiecką. Czas spędzony w ukryciu też wykorzystał na szkicowanie i malowanie. Po powrocie do Wiłkomierza i do pracy, rozpoczął rozpoczął starania o przedostanie się do Polski. Życie Polaków, a szczególnie inteligencji, było na terenie Litwy zagrożone sowieckimi wywózkami do łagrów. Dzięki wcześniejszemu uprzedzeniu o szykowanej kolejnej wywózce, udało mu się w noc poprzedzającą aresztowanie wyjechać z żoną i córką przez „zieloną granicę” do Polski. Z powodu pośpiechu tylko niewielka część malarskiego dorobku Aleksandra została zabrana do Polski. W Polsce zatrzymali się najpierw w Suwałkach, a po otrzymaniu w X 1945 r. pracy i mieszkania w Augustowskim Gimnazjum, zamieszkali na stałe w Augustowie.
Aleksander Frąckiewicz pracował jako nauczyciel historii, plastyki i innych przedmiotów we wszystkich średnich szkołach Augustowa długo jeszcze po przekroczeniu wieku emerytalnego. Za swoja pracę był wielokrotnie odznaczany. Otrzymał m.in. dwukrotnie Medal Komisji Edukacji Narodowej, dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Jednak największą pasją życia p. Frąckiewicza zostało uwiecznianie w obrazach piękna Ziemi Augustowskiej. Malował w technice olejnej i akwareli, uwieczniając jeziora, lasy i pola. Potrafił wydobyć typowe dla tego regionu piękno z każdej pory roku, o każdej pogodzie i porze dnia. Dotarł pieszo lub kajakiem do wszystkich najpiękniejszych zakątków tego regionu i zawsze towarzyszył mu w tym szkicownik i farby (często też żona i dzieci). Poprzez prowadzenie obozów wędrownych (był instruktorem i przewodnikiem PTTK) zwiedził dokładnie cały kraj. Wszystkie obozy zostały udokumentowane obrazami. Sporo akwarel pochodzi z Tatr, Beskidów czy Sudetów, a odwiedzając tam schroniska młodzieżowe można znaleźć liczne wpisy Aleksandra w księgach pamiątkowych tych schronisk, szczególnie z lat 60-tych i początku 70-tych.
Oprócz malowania typowych pejzaży, pasją Aleksandra było malowanie scen batalistycznych, postaci w mundurach i koni. Ulubionymi okresami historycznymi, których najbardziej charakterystyczne wydarzenia i postacie przenosił na papier akwarelowy lub płótno, był okres napoleoński i okres odzyskiwania niepodległości ze związanymi z tym wojnami 1918-1921. Wzorem dla Aleksandra były tu prace Wojciecha i Jerzego Kossaków. Aleksander Frąckiewicz zostawił ogromny dorobek akwareli i obrazów olejnych. Obrazy zdobią ściany domów w USA, Szwecji, Francji i wielu innych krajach.
Prace Aleksandra Frąckiewicza były wielokrotnie nagradzane na konkursach, często zdobywając czołowe nagrody. W Augustowie obrazy były prezentowane wielokrotnie na wystawach organizowanych w Domu Wycieczkowym PTTK (obecny Hetman) , Domu Nauczyciela (obecny Logos) czy Miejskim Domu Kultury. O umiłowaniu kraju, przyrody i tego co robił, mogą się Państwo przekonać oglądając jego prace.

Podziękowania za pomoc przy tworzeniu informacji: p. Józefie Drozdowskiej, Miejska Biblioteka Publiczna (oryginały akwarel znajdują się w Czytelni MBP, które zostały podarowane przez żonę, Halinę Frąckiewicz), zdjęcia p. Aleksandra i jego żony Haliny pochodzą z archiwum rodzinnego Janusza Grochowskiego - siostrzeńca artysty, zdjęcia akwarel i tekst z archiwum APK-MDK.

Wiesław Osewski (1949 -2018)

Urodzony w Augustowie, absolwent Państwowego Liceum Technik Plastycznych w Supraślu (obecnie LSP w Supraślu). Ukończył Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie ASP w Gdańsku), Wydział Projektowania Plastycznego w Katedrze Projektowania Wnętrz oraz Wydział Malarstwa. W 1973 roku uzyskał dyplom z grafiki użytkowej w pracowni doc. Witolda Janowskiego na Wydziale Malarstwa i Rzeźby.
Pozostawił po sobie wiele rysunków, szkiców, grafik w tym linorytów, drzeworytów i akwafort, niewielką liczbę obrazów olejnych oraz pokaźny zbiór ekslibrisów (ponad 200 sztuk). Był cenionym autorem rysunków satyrycznych. Jego prace znakomicie ilustrowały liczne książki, bajki i wiersze, często wykorzystywano je też do tworzenia logotypów, etykiet, medali, kart pocztowych i publikacji okolicznościowych. W swojej twórczości Wiesław Osewski często odwoływał się do historii, legend, przyrody i mieszkańców Suwalszczyzny.
We współpracy z Muzeum Okręgowym w Suwałkach zaprojektował i zaaranżował wiele ekspozycji i wernisaży. Miał wiele autorskich wystaw indywidualnych, m.in. w Gdyni (1974), Elblągu, Białymstoku, Gdańsku (1975), Bolzano we Włoszech (1995), w Gołdapi i w Wigrach (1997), w Olicie i w Wilnie na Litwie (1998), w Ełku (1999), w Augustowie (2000, 2011/12). W Suwałkach jego prace można było oglądać sześciokrotnie: w BWA (1982, 1986, 1990) oraz Galerii Chłodna 20 (1998, 2006, 2011). Uczestniczył też w ponad 100 ekspozycjach okręgowych, ogólnopolskich i międzynarodowych, na których honorowano go prestiżowymi nagrodami, medalami i wyróżnieniami.
Wiesław Osewski był wielkim propagatorem sztuki mail artu, którą promował w swoim środowisku artystycznym. W latach 1984-1988 pełnił rolę komisarza artystycznego interdyscyplinarnego konkursu “Natura matką ludzi”. Przez wiele lat był redaktorem graficznym “Krajobrazów” oraz innych czasopism. Był nie tylko aktywnym artystą i redaktorem graficznym ale także pedagogiem. Pracował jako nauczyciel malarstwa, rysunku, grafiki warsztatowej, typografii i liternictwa w Zespole Szkół Nr 2 i Studium Ekspresji Twórczej w Suwałkach. Pełnił też funkcje prezesa, członka zarządu i skarbnika delegatury suwalskiej Suwalskiego Towarzystwa Kultury. Pasjonował się sportem, w szczególności interesowała go lekkoatletyka, saneczkarstwo i żeglarstwo.
Prace Wiesława Osewskiego znajdują się w muzeach w: Gutenberdze, Rimhild (Niemcy), w Milwaukee (USA), Gabrowie (Bułgaria), Hawanie (Kuba), Knokke Heist (Belgia), Forte del Marmi (Włochy), Moskwie (Rosja), Wilnie (Litwa), Strasburgu (Francja) oraz wielu galeriach prywatnych w kraju i za granicą. Warto wspomnieć, że również Suwalski Ośrodek Kultury posiada pokaźny zbiór grafik, rysunków i obrazów artysty.

„… Jeżeli miałbym cokolwiek napisać o swoim koledze”po palecie”, to zacząć powinienem od pochwały jego cech osobistych, uwagi warsztatowe pozostawiając na potem.
Wiesław Osewski jest od wielu lat aktywnym członkiem naszej suwalskiej społeczności artystycznej. Spokój, umiar i przyjacielskie ciepło w relacjach z ludźmi oraz wyrozumiałość w sądzeniu innych są jego cechami szczególnymi, nieczęstymi w obecnych kontaktach społecznych. Dzięki jego inicjatywie i udziałowi wydarzyło się w Suwałkach wiele konkursów, wystaw, plenerów, ekspozycji muzealnych i wydawnictw. Do cennych i interesujących należały konkursy i wystawy sztuki satyry w suwalskim Biurze Wystaw Artystycznych. On sam i jego spojrzenie na świat mają w sobie coś z żartu i mądrości Stańczyka.
Wiesław Osewski jest grafikiem dojrzałym, z dorobkiem ogromnym i różnorodnym. Jego dziełem są tysiące grafik, szkiców z natury, rysunków satyrycznych, ilustracji książkowych i prasowych, okładek, opracowań edytorskich, plakatów, znaków firmowych o tematyce różnorodnej, ale w dużej części poświęconej ziemi suwalskiej, jej historii, legendom, przyrodzie i ludziom. O warsztacie jego można powiedzieć, że lapidarną poetykę drzeworytu ludowego i ryciny dziewiętnastowiecznej zaadaptował swobodnie i twórczo, dążąc do zdyscyplinowanej kreski oraz kompozycji, zazwyczaj mocno nasycając formą powierzchnię komponowaną.”
Andrzej Strumiłło

/Wstęp do Księgi twórczości Wiesława Osewskiego/

Wykorzystano materiały prasowe i zdjęcia J. Drozdowskiej,z portalu augustow24.pl,archiwum APK-MDK.

Maria Helena Gerula

z d. Kaube, córka Jana i Anny, urodziła się 26 sierpnia 1923 r. w Kowlu, (obecnie Ukraina), w rodzinie ziemiańskiej. Dzieciństwo i lata szkolne spędziła w rodzinnym majątku w dworku, w Staweczkach, gmina Olesk. Ukończyła Gimnazjum w klasztorze ss Niepokalanek w Maciejowie w powiecie kowelskim. Pierwsze lata wojny 1939-1943 mieszkała z rodzicami i młodszą siostrą, Jadwigą, w domu rodzinnym. Podczas pogromu Polaków na Wołyniu i wojennej pożogi, udało się jej,wraz z matką i siostrą uciec do Hrubieszowa, za Bug. W czasie okupacji straciła oboje rodziców, została z młodszą, chorowitą siostrą, nad którą sprawowała opiekę. Osierocone dziewczęta borykały się z losem w ostatnich latach wojny i trudnym czasie powojennym.

W roku 1950 wyszła za mąż za Tadeusza Gerulę. Oboje byli zatrudnieni w Lasach Państwowych w Białymstoku. W tym samym roku dostali przeniesienie do Augustowa. Doczekali czterech córek. W roku 1959 zamieszkali w leśniczówce, za tartakiem, nad Jeziorem Białym.(zdjęcie obrazu - Leśniczówka). Oboje zawodowo, do emerytury, pracowali Zespole Składnic Lasów Państwowych. Warunki życiowe były trudne, zapewnienie bytu rodzinie wymagało od nich wiele trudu i wyrzeczeń. Imali się więc wielu dodatkowych prac i zajęć.

Początkiem twórczości malarskiej było wspólne, z mężem, rysowanie i malowanie świątecznych, wielkanocnych i bożonarodzeniowych kartek, których w latach 60-tych brakowało na rynku. Później zaczęła malować kwiaty, owoce i inne motywy na talerzach z porcelitu. Prace cieszyły się dużym powodzeniem. Klientów przybywało, dzięki czemu szare i ubogie życie zaczęło nabierać kolorów.

W swoich opowieściach, Pani Maria Gerula, często wracała wspomnieniami do beztroskiego dzieciństwa i rodzinnego domu, do którego nie było już, niestety, powrotu. Spośród niewielu pamiątek, jakie jej zostały, było jego stare, spłowiałe zdjęcie. Postanowiła przenieść widok ze zdjęcia na płótno. W tym celu skontaktowała się ze znaną augustowską artystką - malarką Ireną Krzywińską, która udzieliła jej kilku wskazówek i odkryła kilka sekretów sztuki malarskiej.

Po tym spotkaniu sama siadła przed sztalugą, gdzie spędzała,od tej pory, długie godziny.

Razem z mężem Tadeuszem tworzyli bardzo zgraną, kochającą się parę. Przeżyli wspólnie szczęśliwie 54 lata. Mąż przygotowywał i gruntował płótna, a i sam czasami siadał przed sztalugą. Wtedy powstawały obrazy o tematyce myśliwskiej, których malowanie, pani Marii też sprawiało dużą przyjemność. Puszcza Augustowska, leśniczówka, Jezioro Białe, pasja łowiecka męża, sprzyjały twórczości malarskiej. Tematy obrazów same się rodziły.

Jako twórca - amator brała udział w kilku wystawach i wernisażach, organizowanych przez augustowskie ośrodki kultury. Malowała długie lata, jej obrazy cieszyły się dużym powodzeniem. Stali klienci i wakacyjni turyści często zaglądali do leśniczówki, żeby nacieszyć oczy pięknymi pejzażami i kupić swój wybrany motyw. Obrazy pani Marii Geruli dzisiaj zdobią ściany w wielu domach w kraju i za granicą.

Maria Gerula zmarła w wieku 86 lat 26 czerwca 2009 w Augustowie.

Ikona dymku

Aktualności

Opublikowano 17 listopada

Podsumowanie realizacji zadania „Dzielmy się kulturą – zakup wyposażenia na potrzeby APK”

Zapraszamy do zapoznania się co zostało zakupione w ramach realizacji zadania pn. „Dzielmy się kulturą – zakup wyposażenia na potrzeby APK”.

więcej

Opublikowano 30 października

Kobieta o wielu twarzach

Warsztaty malarskie 16 października 2020. Zapraszamy do zapoznania się z fotorelacją z wydarzenia.

więcej

Opublikowano 30 października

Piesek - warsztaty szycia dla dzieci

Na zajęciach z 28 i 29 października grupy małych artystów uszyły pieska. Zapraszamy do zobaczenia rezultatów!

więcej
Przejdź do archiwum aktualności
Ikona znacznika na mapie

Lokalizacja

Obiekty należące do APK rozlokowane są w centrum malowniczego Augustowa w województwie Podlaskim.
Dowiedz się więcej na temat działalności poszczególnych placówek:

Ikona domu kultury Dom kultury Ikona Biblioteki Miejskiej Biblioteka Ikona Muzeum Muzeum

Jak dojadę do...